[Kintsugi-cursus, deel 1] Voorbereidingen om met kintsugi te beginnen – gereedschap, materialen en aandachtspunten

Een traditionele Japanse reparatietechniek die gebarsten of gebroken servies herstelt met urushi-lak en goudpoeder — dat is kintsugi. In plaats van de beschadiging te verbergen, geef je het servies samen met de gouden lijn nieuwe schoonheid. Deze gedachte krijgt inmiddels wereldwijd veel aandacht.

In deze reeks leggen we in 6 delen stap voor stap de werkwijze van traditionele urushi-kintsugi uit, speciaal voor beginners. In dit eerste deel bekijken we de voorbereidingsfase, voór je echt begint. "Kan mijn servies gerepareerd worden?", "Wat heb ik nodig?", "Hoeveel maanden duurt het tot het klaar is?", "Krijg ik huidirritatie van urushi-lak?" — op deze vragen geven we antwoord.

Veel mensen denken dat kintsugi een ambachtelijke techniek is die moeilijk te leren is, maar als je de juiste gereedschappen en stappen kent, kun je het ook als beginner thuis helemaal zelf afronden. Wat hierbij vooral telt, is niet handigheid, maar het geduld om stap voor stap door te zetten.

Check 1: kan jouw servies gerepareerd worden met kintsugi?

Heb je servies dat je met kintsugi wilt repareren? Controleer dan eerst het materiaal en de staat van het servies.

De meeste gangbare soorten servies, zoals aardewerk en porselein, zijn geschikt. De volgende materialen zijn echter moeilijk voor beginners om met kintsugi te repareren.

• Glas

• Plastic / kunststof

Glas en plastic hebben een zeer glad oppervlak, waardoor urushi-lak er moeilijk aan hecht. Omdat dit artikel voor beginners is, leggen we hier de kintsugi-methode uit voor gangbaar servies (aardewerk en porselein). We hopen op een later moment een artikel te maken over kintsugi voor andere materialen.

Check 2: hoe erg is de schade aan je servies? Is dit te repareren met kintsugi?

Met kintsugi kun je niet alleen eenvoudige schade zoals een breuk herstellen. Zelfs een "gat" waarbij een scherf helemaal zoek is, kan worden gerepareerd door urushi-lak met poedermateriaal te mengen tot een pasta-achtige substantie.

Hoe meer gaten er zijn, hoe langer de reparatie duurt, maar hoe uitgebreid het servies ook gebroken is, met voldoende tijd kun je het altijd met kintsugi herstellen!

Uit eigen ervaring komt een breuk het vaakst voor. "Het viel van tafel" of "Ik merkte het pas toen het al in tweeen was gebroken" zijn veelvoorkomende verhalen. Een gat of scheur alleen komt minder vaak voor.

Als er meerdere soorten schade tegelijk zijn, leggen we aan het einde van dit artikel uit waarmee je het beste kunt beginnen.

De "gereedschappen" en "materialen" die je nodig hebt voor kintsugi

Hier vind je een complete lijst van alle materialen en gereedschappen die je nodig hebt voor traditionele urushi-kintsugi, voor alle stappen samen.

▼ Dingen die je moet aanschaffen

• Ki-urushi
• Goudpoeder
• Houtpoeder
• Steenpoeder (tonoko)
• Zwart poeder
• Bengara-poeder
• Penseel
• Bamboespatel
• Rubberen spatel
• Palet
• Lepeltje
• Pipet
• Waterbestendig schuurpapier
• Mawata (zijdenwatten)
• Hobbymes
• Diamantvijl
• Nitril handschoenen
• Maskeertape

▼ Dingen die je waarschijnlijk al thuis hebt

• Bloem (patentbloem)
• Ethanol
• Spijsolie
• Tissues
• Een kartonnen doos of plastic bak

Ki-urushi

Ki-urushi is het sap van de urushiboom en het kernmateriaal van kintsugi. Je gebruikt het in bijna elke stap: het lijmen van breuken, het versterken van scheuren, het herstellen van breuken.

Zoals we later uitleggen, kun je huidirritatie krijgen als je in contact komt met ongeharde Ki-urushi. De variant die in een tube wordt verkocht is makkelijk te verkrijgen en makkelijk te gebruiken.

Goudpoeder (zilverpoeder, platinapoeder)

Goudpoeder wordt gebruikt om de gouden lijn in de laatste stap te verfraaien. Net zoals bladgoud als voedsel wordt gebruikt, is goud een voor het lichaam onschadelijk metaal. Daardoor kun je, als je repareert met goudpoeder van hoge zuiverheid, het servies ook veilig weer als eetgerei gebruiken.

Als alternatief wordt soms messingpoeder gebruikt, maar messingpoeder is geen goud, maar een legering van koper en zink. Let op: alleen omdat iets goudkleurig is, betekent dit niet dat het voedselveilig is.

Houtpoeder en steenpoeder (tonoko)

Houtpoeder is, zoals de naam zegt, hout dat tot poeder is vermalen; steenpoeder (tonoko) is steen dat tot fijn poeder is vermalen.

Door dit te mengen met Ki-urushi ontstaat "Kokuso-urushi", dat wordt gebruikt om gaten op te vullen. Door alleen steenpoeder te mengen, kun je ook "Sabi-urushi" maken, dat wordt gebruikt om kleine oneffenheden glad te maken.

Zwart poeder en Bengara-poeder

Door zwart poeder of Bengara-poeder met Ki-urushi te mengen, kun je gekleurde urushi-lak maken, zoals zwarte urushi-lak of rode urushi-lak (Bengara).

Penseel

Bamboespatel

Rubberen spatel en palet

De rubberen spatel gebruik je om urushi-lak en poedermateriaal met elkaar te mengen.

Het palet gebruik je om urushi-lak met andere materialen te mengen. Meestal is dit van acryl of glas, maar persoonlijk vind ik glas prettiger, omdat het makkelijker schoon te maken is.

Glas is wel duurder, dus voor beginners is een goedkoop acrylpalet ruim voldoende.

Lepeltje en pipet

Het lepeltje gebruik je om poedermateriaal op het palet te doen. De pipet gebruik je om een klein beetje water toe te voegen. Beide kunnen van elk type zijn, maar een klein formaat wordt aangeraden.

Waterbestendig schuurpapier

Mawata (zijdenwatten)

Mawata gebruik je om het goudpoeder aan te brengen. Door het goudpoeder er in een klein propje mee op te nemen, kun je een mooie gouden lijn op de urushi-lak tekenen.

Hobbymes

Je gebruikt dit om geharde urushi-lak weg te snijden. Een mes waarvan je het lemmet kunt verwisselen, is handig bij verschillende vormen van servies. Een mes van het merk Olfa is in de winkel verkrijgbaar en fijn om mee te werken.

Diamantvijl

Je gebruikt dit om het oppervlak van het servies te schuren. Werk dat met waterbestendig schuurpapier veel tijd kost, gaat met een diamantvijl veel sneller.

Nitril handschoenen

Om te voorkomen dat urushi-lak op je handen komt, moet je tijdens het werk handschoenen dragen. Gewone rubberen handschoenen zijn ook prima, maar nitril handschoenen met een hoge oliebestendigheid worden aangeraden.

Maskeertape

Je gebruikt dit om de stevigheid bij het lijmen van scherven te waarborgen en om het servies te beschermen tegen vlekken van urushi-lak.

Bloem (patentbloem)

Bloem gebruik je om, gemengd met urushi-lak, Mugi-urushi te maken. Gewone patentbloem uit de supermarkt is prima.

Ethanol

Ethanol gebruik je om vlekken te verwijderen tijdens het opruimen. Er zijn verschillende concentraties ethanol verkrijgbaar, maar watervrije ethanol (99,5%) of ontsmettingsethanol (95,1% tot 96,9%) wordt aangeraden.

Ontsmettingsethanol (76,9% tot 81,4%) kan ook als alternatief dienen, maar hoe hoger de concentratie, hoe makkelijker urushi-lak te verwijderen is.

Spijsolie

Zonnebloemolie, koolzaadolie, canolaolie of een andere olie die je thuis hebt, voldoet. Je gebruikt olie om urushi-lak van je huid te verwijderen en om gereedschap schoon te maken.

Tissues

Je gebruikt dit om gereedschap schoon te maken.

Een kartonnen doos of plastic bak

Voor het harden van urushi-lak is een temperatuur van 20 tot 25°C en een luchtvochtigheid van 65 tot 80% ideaal. Om de luchtvochtigheid op peil te houden, leg je er een natte doek in. Zorg dat de kartonnen doos of plastic bak groot genoeg is om het te repareren servies met wat ruimte erin te plaatsen.

Een kintsugi-kit met alle benodigde materialen

De speciale materialen en gereedschappen worden door ANYTSUGI ook als kit verkocht. Als het verzamelen van alles los te veel moeite is, overweeg dan deze aan te schaffen.

Let op: ethanol, bloem, olie, tissues en een kartonnen doos of bak zitten niet in de kit.

Hoe lang duurt het voordat kintsugi klaar is?

Vanaf het begin tot het eindresultaat duurt het ongeveer 1 maand.

Het grootste deel daarvan is echter wachttijd. De meeste tijd ben je aan het wachten tot de urushi-lak hard wordt; de tijd dat je zelf echt bezig bent, is voor alle stappen samen maar een paar uur. Eén stap duurt 20 tot 30 minuten, waarna je het servies in het urushi-vochtkastje legt en enkele dagen tot een week laat staan. Dat herhaal je steeds.

Een beetje werken in het weekend en het laten liggen op doordeweekse dagen is prima om op dit tempo verder te komen. Urushi-lak laat zich niet opjagen. Die rustige tijd om er stap voor stap mee aan de slag te gaan, is juist een van de mooiste kanten van kintsugi.

Is urushi-lak veilig? Voor wie bang is voor huidirritatie

Het is waar dat urushi-lak huidirritatie kan veroorzaken. Maar dit is alleen een risico zolang de urushi-lak nog vloeibaar is.

"Vloeibare urushi-lak" en "geharde urushi-lak" zijn totaal verschillende dingen

Vloeibare urushi-lak kan bij huidcontact huidirritatie veroorzaken. Omdat het ook licht verdampt, is ventilatie tijdens het werk ook nodig.

Eenmaal geharde urushi-lak is daarentegen volledig onschadelijk. Het is een materiaal dat in Japan al honderden jaren voor servies wordt gebruikt, en zodra de urushi-lak is uitgehard, kun je het servies gewoon dagelijks blijven gebruiken. Dankzij deze eigenschap kun je een met kintsugi gerepareerd stuk servies zonder zorgen gebruiken.

Maatregelen tegen huidirritatie: alleen "handschoenen + ventilatie"

• Draag nitril handschoenen
• Werk op een goed geventileerde plek

Als je deze twee dingen in acht neemt, kun je ook als beginner zonder zorgen aan de slag.

Als urushi-lak toch op je huid terechtkomt, veeg het dan zachtjes weg met spijsolie en was het af met zeep en lauw water. Raadpleeg een arts als je symptomen krijgt (roodheid, jeuk, blaren).

Als je eerder huidirritatie hebt gehad van mango's of planten uit de Toxicodendron-familie, kun je gevoeliger reageren. Wees in dat geval extra voorzichtig tijdens het werk.

Per type schade: welke stap je als eerste moet nemen bij kintsugi

De reparatiemethoden zelf leggen we in de volgende delen uit. Afhankelijk van het servies dat je repareert, verschilt de volgende stap. Ga verder naar het artikel dat past bij de staat van jouw servies.

Weet je niet zeker welke situatie op jouw servies van toepassing is? In de meeste gevallen is een breuk de hoofdoorzaak. Twijfel je, begin dan met deel 3.